Uly möçberli pul serişdeleriň gazanylyýan, kompaniýalaryň paýynyň satyn alynýan we satylýan, karz berilýän ýeriň özi näme bolup durýar.

Gymmatly kagyzlar bazary - paýnamalaryň, obligasiýalaryň we beýleki emläkleriň söwda edilýän ýeri. Ol adalatly bahalary kesgitlemäge mümkinçilik berýär. Gymmatly kagyzlar bazaryň birnäçe alamatlary bar bolup durýar, meselem: - onda belli bir söwda meýdançasy bardyr, meselem Aşgabat gazna biržasy; - ülňüleri we wagty boýunça söwda tertipleri kesgitlenen; - ähli resmileşdirilen geleşikleri merkezleşdirilen; - bazar gatnaşyjylarynyň ählisiniň işi ygtyýarly edara tarapyndan gözegçilik edilýär; - gymmatly kagyzlaryň baha kesiş resmi sanawy bardyr. Biržada hünärli gatnaşyjylary işleýärler-bu onuň maýa goýum bölegi. Olaryň arasynda gymmatly kagyzlar söwdasyna gönüden-göni gatnaşýan banklar, dellallar, dilerler we beýleki guramalar. Tehniki gatnaşyjylary söwda prosesini üpjün etmek üçin gatnaşýarlar-kliring merkezleri, depozitariýalar, registrator. Biržanyň işiniň möhüm bölegi maglumat üpjünçiligi bolup durýar, ol işewür metbugaty we maglumat gulluklaryi bilen özara baglanyşyklydyr. Gymmatly kagyzlaryň söwdasyna 3 görnüşli gatnaşyjylary gatnaşýarlar: emitentler - gymmatly kagyzlaryny çykarýan we satýan kompaniýalar; maýadarlar - fiziki ýa-da ýuridiki şahslar, olar gymmatly kagyzlary satyn alýan; hünärli gatnaşyjylar - ýuridiki şahslar, olaryň işjeňligi resmi taýdan birža bilen baglanyşykly (dellallar, olar maýadarlaryň adyndan geleşikleri baglaşýarlar, banklar, dilerler we kompaniýalaryň dolandyryjylary). Hususy maýa goýujy biržada özbaşdak söwda amala aşyryp bilmez, şol sanda gymmatly kagyzlar bazarynda. Söwda platformasyna girmek üçin oňa hünärli -dellal gerek onda aktiwler bilen geleşikleri geçirmek üçin, ýörite ygtyýarnamasy bar bolup durýar. Olar ýaly araçy bolup fiziki şahs däl-de dellal kompaniýasy çykyş edýär. Dellal saýlamakdan başga-da, hökmany dellal hasabyny açmaly - maýadar oňa serişdeleri geçirer, dellal bolsa gymmatly kagyzlar satyn almak üçin serişdeleri alar we tersine, olary satmak üçin. Dellal salgyt agenti hökmünde hem çykyş edip biler. Haçanda maýadar geleşiklerden girdeji alanda, ol girdejiden girdeji salgydyny tölemelidir. Dellal ähli hasaplaşyklary amala aşyrýar we borçnamalardan arassalanan pul serişdeleri maýadaryň dellal hasabyna geçýär. Geleşik amala aşyrylanda we gymmatly kagyzlar eýeçilige satyn alnanda, olar baradaky ýazgysy we gymmatly kagyzlaryň özi depozitariýada saklanýar. Bu maliýe bazarynyň gatnaşyjysy, ol aktiwleri saklaýar we hasaba alyşyny amala aşyrýar. Dellalyň we depozitariýanyň hyzmatlary elmydama töleglidir, olar göterim görnüşinde geleşige goşulyp bilner ýa-da bellenen nyrhnama boýunça aýratyn tölenip bilner.